Ders Çalışırken Sıkılma Sorunu ve Çözüm Yolları

 Neden bazı dersleri çalışırken zamanın su gibi aktığını hissederken, bazı derslerde de zamanın bir türlü geçmediğini düşünürüz? Bazı dersleri keyifle çalışırken bazılarıysa neden işkence gibi gelir?

Ders çalışırken karşılaştığın ve çözümünü sürekli ertelediğin o sorunu konuşacağız bugün: 

Akademik Sıkılma.

"Ders çalışırken sıkılıyorum, masanın başında yarım saat bile oturamıyorum, bir an önce bitsin istiyorum..." Tüm bu sorularının tek bir sebebi var; akademik sıkılma. Peki nedir bu akademik sıkılma ve nasıl başa çıkılır?

Bugün o herkesten duyduğun; ders çalışma ortamını düzenle, pomodoro tekniğini uygula, küçük hedefler koy gibi klasikleşmiş çözümleri önermeyeceğim sana. Çünkü bu dış etkenlerden önce akademik sıkılma zihinde başlar. Dolayısıyla çözüm için de zihnine uğramamız gerekiyor. Hazırsan Kontrol-Değer Teorisiyle zihnine kısa bir yolculuğa başlıyoruz.

Kontrol-değer teorisine göre bir görevi yaparken ondan sıkılmanın temel nedeni iki algı türüdür. Bunlar: Kontrol ve değer algısı.

Kontrol algısı dediğimiz şey, temelde bir göreve yönelik atfettiğin zorluk derecesidir. Yani "Ben bunu yapabilir miyim? İstediğim sonucu alabilecek miyim?" sorularına verdiğin cevaptır.

Değer algısı ise görevin senin için ne kadar önemli olduğunu sorguladığın şu soruların cevabıdır: "Buna değer mi? Sonucunda ne elde edeceğim? Hedeflerim için ne kadar önemli?"

Kavramları bir kenara bırakıp örnekler üzerinden konuşalım. En çok zorlandığın dersi ve konuyu düşün. Matematik; türev olsun bu. Türev konusunun sana göre zorluk derecesi ne? Türevi gerçekten öğrenebileceğine inanıyor musun? Peki, türevin senin için değeri ne? Netlerini artıracak mı? İstediğin bölümü kazanmanda bir payı olacak mı veya takdir alabilecek misin? İşte bu soruları kendine sorduğunda uyumsuz cevaplar aldığın noktada akademik sıkılma başlar. Akademik sıkılma; tek başına boşluk hissi veya görevden uzaklaşma isteğini doğuran bir "az uyarılmışlık" hali değildir. Kaygı ve anksiyete gibi ciddi sorunları da beraberinde getirebilen temel bir sorundur aslında.

Kontrol ve değer algımızı, nasıl öğrenebileceğimizi anladıysak şimdi bu iki algına yönelik sorduğun soruların cevaplarıyla şu Kontrol-Değer Matrisini inceleyelim:

Kontrol-Değer Algısı Matrisi

Kontrol-Değer Algısı (Düşükten Yükseğe)

Ders çalışma öncesi belirlediğin göreve yönelik algılarının sıkılmayı nasıl başlattığını biraz daha detaylandıralım. Belirlenen göreve yönelik kontrol ve değer algını iki alt kategoride inceleyeceğiz: Düşük ve yüksek.

Türev örneğimizle devam edelim:

• Kontrol Düşük - Değer Düşük: Türev senin için öğrenilmesi zor, yapabileceğine inanmadığın bir konu ise kontrol düzeyin düşüktür. Aynı zamanda türev senin için o kadar da önemli değilse, yani "yapmasam da olur" dediğin bir konu ise değer algın da düşüktür. Kontrol algın da değer algın da düşük olursa, o görevi yerine getirmeye yöneldiğinde tabii ki zorlanacaksın ve sonucunda sıkılarak çalışmayı bırakacaksın.

• Kontrol Düşük - Değer Yüksek: Peki kontrol düzeyin düşük fakat değer algın yüksek olsaydı ne olurdu? Yani konu senin için zor ama yapman gereken önemli bir konu olsaydı... Bu durumda yapabileceğine dair inancın olmadığı halde bu önemli konuyu çalışmayı denediğinde zorlanacaktın; fakat öğrenmek zorunda hissedeceğin için sadece sıkılmakla kalmayıp kaygılanacak ve başarısız olacaktın.

• Kontrol Yüksek - Değer Düşük: Kontrol algının yüksek olduğu durumda neler yaşanırdı? Bir konuya yönelik kontrol algısının yüksek olması; "Yapabilir miyim? Başarabilecek miyim?" gibi sorulara verdiğin olumlu cevaplarla anlaşılır. Yani senin için kolay olan bir konudan bahsediyoruz. Eğer bu konu senin için o kadar önemli değilse, "bilmesem de olur" diye düşünüyorsan, değer algın da düşük demektir ve bu durumda senin için kolay fakat önemsiz olan bu konuyu çalışmak tabii ki sıkıcı gelirdi. Sonuçta yetersiz uyarılmadan dolayı sıkılıp çalışmayı bırakırdın.

• İdeal Durum (Kontrol Yüksek - Değer Yüksek): Öğrencide başarıyı maksimize edecek durum budur. Konuyu öğreneceğine inanıyorsun ve bu konu senin için değerli; hedeflerin için önemli bir basamak. İşte bu durumda ipler tamamen senin elinde olacağı için konuyu kontrol edebilirsin. Konu senin için önemini kaybetmediği için de sıkılmadan çalışıp başarılı olursun.

Yani akademik sıkılmanın önüne geçmek için ilk yapmamız gereken, kendimize kontrol ve değer algısı düzeylerimizi gösterecek o soruları sormak: Başarabilir miyim? ve Ne kadar önemli? Bu sorulara verdiğin cevaplar, konunun senin için anlamını açıklayacaktır. Ardından yapman gereken şey, kontrol ve değer düzeylerini yüksek tutmak. Eğer dengesiz durumlardan birini yaşıyorsan çeşitli yöntemlerle bunu optimum seviyeye getirmelisin.

Kontrol Düzeyini Yükseltmenin Yolları: Örneğimizden ilerlersek, türev konusundan önce fonksiyonlar ve ikinci dereceden denklemler gibi öncelikli konuları bitirmelisin. Temelini sağlamlaştırmak kontrol düzeyini artırır. Bir konuya ne kadar hâkim olursan kontrolün o kadar artar. Diğer bir yol da uygun kaynakları seçmektir; doğrudan en zor kitaplardan değil, düzeyine en uygun kaynaklardan ilerle.

Değer Algısını Artırmanın Yolları: Eğer öğrenmen gereken bir konu sana anlamsız geliyorsa ona yeniden değer ver. Sadece sınavda çıkacak olmasını değil; konuyu öğrenmenin günlük hayattaki önemini ve genel kültür birikimine katkısını irdele.

Sonuç olarak sıkılmak sadece tembellik değil, zihnindeki bir dizi algının sonucudur. Sıkıldığını fark ettiğin an kendine şu soruyu sor: "Şu an kontrol ve değer algımda bir dengesizlik var, hangisini düzeltmeliyim?" Ve harekete geç.

Akademik başarını şansa bırakma, zihnini yönetmeyi öğren.

Ders çalışmayı bir "zorunluluk" olmaktan çıkarıp, kontrolün tamamen sende olduğu bir sürece dönüştürmek mümkün. Kontrol ve değer algını optimize ederek potansiyelini en üst seviyeye taşımak, sana özel öğrenme stratejileri geliştirmek ve akademik sıkılma ile profesyonelce başa çıkmak için yanındayız.

Bilimsel temelli yaklaşımlarımız ve birebir eğitim danışmanlığı hizmetimiz hakkında daha detaylı bilgi almak, sana özel koçluk sürecini başlatmak için bizimle hemen iletişime geçebilirsin. 

Öğrenci Koçu Furkan POLAT 

rehberlikkocum.com